به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از تایم، تنشها بین این دو کشور پیش از مجمع عمومی سازمان ملل متحد در حال افزایش است و رهبران ایران و رئیس جمهوری آمریکا دور جدیدی از تهدیدها را رد و بدل میکنند.
دونالد ترامپ روز یکشنبه در مصاحبهای با فاکس نیوز، بدون ارائه جزئیات بیشتر، در مورد اینکه آیا باید «کل کشور را منفجر کند» یا خیر، ارزیابی کرد و هشدار داد که ایران «بهتر رفتار کند» و گفت که «اتفاقات بسیار بزرگی» در جنگ رخ خواهد داد. به گفته این رسانه، ترامپ گزینههای خود را «محو ایران، رها کردن ایران تا فروپاشی اقتصادی یا رسیدن به توافق» توصیف کرد.
سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با هشداری پاسخ داد که اگر ایالات متحده حملات جدیدی علیه ایران انجام دهد، تهران از «سلاحها و قابلیتهای جدید» استفاده خواهد کرد. محبی گفت: «اگر تجاوز جدیدی رخ دهد، ما قطعاً سلاحها و جغرافیای جنگ را تغییر خواهیم داد.»
این تهدیدها پس از آن مطرح میشوند که خصومتهای فعال در این درگیری در ماه گذشته از سر گرفته شد، زمانی که ایالات متحده و ایران در بحبوحه تنشها بر سر تنگه هرمز، یک آبراه کلیدی در بازار جهانی نفت، حملات جدیدی را رد و بدل کردند. در همین حال، مذاکرات معنادار بین دو کشور پس از شکست تفاهمنامهای که رهبران در ماه ژوئن امضا کردند، هفتههاست متوقف شده است.
در این مدت، مبارزان انصارالله یمن که از حمایت ایران برخوردارند، با انجام حملاتی علیه عربستان سعودی و تصرف جزیره پریم، یک پایگاه راهبردی در تنگه باب المندب، یکی دیگر از مسیرهای حیاتی تجارت دریایی در منطقه، منطقه خلیج فارس را بیش از پیش متزلزل کردهاند.
کارشناسان به تایم میگویند که گردهمایی مجمع عمومی سازمان ملل، که در آن هیئتهایی از ایران، ایالات متحده و کشورهای کلیدی خلیج فارس حضور خواهند داشت، میتواند فرصتی حیاتی برای کاهش تنشها و تلاش برای احیای تلاشهای صلح باشد - اگرچه پیشرفت در مذاکرات میتواند نبردی دشوار باشد.
علی واعظ، معاون مدیر برنامههای خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه بینالمللی بحران، میگوید: «این هفته در نیویورک، فرصتی، به ویژه برای کشورهای میانجی، وجود دارد تا از تشدید دوباره تنشها و احتمالاً خارج شدن آنها از کنترل، جلوگیری کنند. این آخرین و بهترین فرصت برای جلوگیری از تشدید تنشها چه در ماه اکتبر و چه در ماه نوامبر است.»
انتظار از مجمع عمومی سازمان ملل
مقامهای ارشد ایالات متحده و ایران در جلسه این هفته سازمان ملل، از جمله ترامپ، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و مایک والتس، سفیر ایالات متحده در سازمان ملل، حضور خواهند داشت. مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به عنوان بخشی از یک هیئت کوچک از این کشور در این جلسه حضور مییابند. قرار است هم ترامپ هم پزشکیان در این مجمع سخنرانی کنند.
با این حال، واعظ میگوید هر گونه تلاشی برای احیای مذاکرات صلح بین دو کشور در طول این رویداد تا حد زیادی به میانجیگری کشورهای خلیج فارس متکی خواهد بود. قرار است ترامپ در حاشیه این گردهمایی در روزهای آینده با رهبران شورای همکاری خلیج فارس - یک اتحاد منطقهای شامل عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت، عمان و بحرین - گفتگو کند.
منابع آگاه از این نشست به اکسیوس، که اولین بار این خبر را منتشر کرد، گفتند که انتظار میرود مذاکرات مربوط به مراحل بعدی جنگ با ایران باشد و تمرکز آن بر ایدههای ایالات متحده برای یک راهبرد پس از پایان درگیری باشد. واعظ معتقد است قطریها میتوانند با حمایت کشورهایی مانند عربستان سعودی، عمان، ترکیه، پاکستان و مصر، نقش اصلی را در تلاشهای میانجیگری ایفا کنند.
او در مورد احتمال دستیابی ایالات متحده و ایران به نوعی توافق میگوید: «همه چیز به این بستگی دارد که آیا کشورهای میانجی میتوانند فرمولی قابل قبول برای هر دو طرف پیدا کنند یا نه. زیرا در حال حاضر، هر دو طرف در یک وضعیت حاصل جمع صفر قرار دارند که در آن به معنای واقعی کلمه هیچ همپوشانی بین آنچه ایرانیها میخواهند و آنچه ایالات متحده به دنبال دستیابی به آن است، وجود ندارد.»
صنم والکی، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در موسسه سیاستگذاری چاتهام هاوس، موافق است که احتمال میانجیگری کشورهای خلیج فارس بین ایران و ایالات متحده بسیار بیشتر است. اما، او میافزاید، تبادل مستقیم بین هیئتهای ایالات متحده و ایران نیز یک احتمال است - هر چند بسیار ضعیف.
والکی میگوید: «سوال بزرگ این است: آیا نوعی رویارویی غافلگیرکننده بین ایرانیها و ایالات متحده وجود خواهد داشت؟» ترامپ روز یکشنبه به تری یینگست، خبرنگار فاکس نیوز، گفت که مایل است در طول گردهمایی سازمان ملل با پزشکیان ملاقات کند.
واعظ میگوید فراتر از بحثهای میانجیگرانه یا مستقیم در این رویداد، یکی دیگر از نتایج احتمالی جلسه مجمع عمومی این هفته، قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد درگیری ایران است. برخلاف تفاهمنامهای مانند آنچه ایالات متحده و ایران قبلاً به آن دست یافته بودند، یک قطعنامه امنیتی از نظر قانونی توسط قوانین بینالمللی الزامآور خواهد بود و هر دو طرف را مجبور به رعایت شرایط خاصی در جنگ میکند.
تصویب یک قطعنامه به آرای حداقل 9 نفر از 15 عضو شورای امنیت نیاز دارد و به عنوان یک عامل پیچیده، ایالات متحده - و همچنین چهار عضو دائم دیگر - میتوانند با وتو کردن، هر گونه اقدامی از این دست را شکست دهند.
جلسه سازمان ملل چگونه میتواند بر جنگ ایران تأثیر بگذارد؟
والکی به تایم میگوید: «این هفته بسیار مهمی در مجمع عمومی سازمان ملل برای کشورهای منطقه و همچنین خود ایرانیها است تا سعی کنند اوضاع را به عقب برگردانند یا چگونگی تحول آن را مدیریت کنند. ترامپ آشکارا در حال سبک سنگین کردن و بررسی گزینههای نظامی روی میز خود است که نه تنها شامل پاسخ به یمن، بلکه شامل دور دیگری از حملات جدی و شدید علیه جمهوری اسلامی میشود.»
واعظ میگوید ترامپ میتواند با رفع محاصره دریایی بنادر ایران، لغو تحریمها علیه تهران یا بازگرداندن دسترسی به برخی داراییهای مسدودشده، بالقوه به ایران امتیاز بدهد: «این چیزی است که رئیس جمهوری آمریکا میتواند روی میز بگذارد... مهمترین چیز برای ایرانیها، تعلیق اقتصادی است و دقیقاً همان جایی است که ترامپ اهرم فشار فوقالعاده دارد.»
در همین حال، واعظ میگوید، قطعنامه شورای امنیت «میتواند تا حدی تضمینکننده پایداری تفاهم جدید بین ایران و ایالات متحده باشد». او میافزاید که از طریق چنین قطعنامهای، سازمان ملل میتواند یک «ماموریت ناظر» ایجاد کند - چیزی که او آن را «مکانیسمی مستقر که میتواند اختلافات را بررسی و در صورت وجود اختلاف نظر در مورد نقض ادعایی قطعنامه، همانطور که قبلاً در مورد تفاهمنامه ژوئن وجود داشت، داوری کند» توصیف میکند.
با این حال، واعظ تأکید میکند که احتمال اینکه گردهمایی این هفته منجر به پیشرفت معناداری در مذاکرات متوقف شده شود، بعید به نظر میرسد. او میگوید: «اختلافها بسیار جدی است و بیاعتمادی عمیقی وجود دارد. به همین دلیل است که من خیلی خوشبین نیستم.»